Selamlar, bu haftaki konumuz Cantilever tasarıma sahip sandalyeler...
Öncelikle terimi inceleyelim.
Cantilever, yalnızca bir ucundan desteklenen, diğer ucu serbest kalan yapısal elemanlara verilen isimdir. Sandalye tasarımına bu prensibi uyguladığımızda, arka ayakları olmayan ama dengede durabilen modeller ortaya çıkıyor. Bu yapı, konforlu bir esneklik sunarken aynı zamanda minimalist bir görsellik sağlıyor.
Tasarımsal açıdan baktığımızda mekanı dolduran değil, daha geçirgen bir silüet sağlıyor. Ayrıca yaylanma hissi sayesinde ergonomik olarak daha konforlu bir oturum sağlıyor. Eğilme momenti sağlaması ürünü katı bir mobilya olma özelliğinden çıkarıp esnek bir form kazandırıyor.
Cantilever tasarımlı sandalyeler arasında en çok bilinen örnekleri birlikte incelemek istiyorum :
S33 Chair - Mart Stam (1926)
Hollanda'lı mimar Mart Stam Bauhaus ekolü çerçevesinde dünyanın ilk cantilever sandalye tasarımı S33'ü tasarlamış. Malzeme olarak o dönemde gaz borularını kullanmış. Döşeme için kumaş ve deri olarak denemeler yapmış.
Bauhaus kriterlerine göre tamamen işleve dayalı bir tasarım olduğu için oldukça basit ve süssüz bir tasarıma sahip.
Mart Stam, bu sandalye fikrini bir arkadaşına basit bir eskizle anlatırken ortaya çıkarmış.
Mies van der Rohe ve Marcel Breuer gibi tasarımcılar daha sonra aynı mantığı kullanarak farklı tasarımlar da yapmış. Tabii bu durum sonraki süreçlerde telif problemlerini ortaya çıkarmış ama genel kanı ilk cantilever sandalye fikrinin Mart Stam'a ait olduğu yönünde.
Kolçaklı ve kolçaksız şekilde güncel olarak üretilmeye devam ediliyor.
Şu an bu ürünün lisanslı üretim hakları Thonet® firmasına ait.
Orijinal ürün 800€ 'dur. Ancak yurtiçinde çeşitli replika üretimleri de bulunmaktadır. Kalitesine göre 6000-15000₺ civarında satılmaktadır.
MR Chair - Mies van der Rohe (1927)Modern mimarlıığn kurucusu ve Bauhaus okulunun son direktörü Alman mimar Ludwig Mies van der Rohe tarafından tasarlanan bu cantilever sandalye üstteki Mart Stam'ın S33 sandalyesine benzerliği ile öne çıkıyor. Farklı olarak ayak detayı kavisli olduğu için daha akıcı bir forma sahip.
Oturma ve sırt kısmı için deri, kalın şerit kumaş ve rattan kullanılmış modelleri de bulunuyor.
Kolçaklı ve kolçaksız versiyonları vardır.
Minimalist ve zamansız çizgileriyle her dönemde çağdaş kalmayı başarmıştır.
Aynı tasarım mimarisine sahip koltuk ve uzanma koltukları da bulunuyor. (MR Armchair & Chaise Lounge)
Lisanslı üretimi Knoll® firması tarafından yapılıyor.
Orijinal ürün 1500€ 'dur. Yurtiçinde orijinal ürün için Mozaik Design ve Code Design üzerinden satın alım yapabilirsiniz.
Replikaları kalitesine göre 6000-15000₺ civarında satılmaktadır.
Cesca Chair - Marcel Bruer (1928)Macar asıllı Alman mimar Marcel Bruer, Bauhaus okulunun ilk mezunlarından ve öğretmenlerinden biridir. Bauhaus ilkelerine bağlı kalarak Cesca'yı tasarlıyor. Sandalye ismini Bruer'in evlatlık kızı Francesca'dan alıyor.
Oturum ve sırtlık kısmı tamamen el işçiliği geleneksel örgü hasır (cane webbing) yöntemi ile kaplanarak yapılıyor. Bu yöntem sayesinde hem doğal bir yüzey elde ediyor hem de nefes alan bir oturuma sahip oluyorsunuz. Ancak uzun kullanımlarda hasır esneyebilir veya kopabilir. Böylece yenilenmesi ve bakım yapılması gerekebilir.
Endüstriyel üretimle geleneksel el işçiliğini birleştiren ilk mobilyalardan biri olmuştur.
Orijinal üretim hakları uzun süre Thonet® 'deydi. Daha sonra Knoll® tarafından devralındı.
Orijinal ürün 1250€ 'dur. Yurtiçinde orijinal ürün için Mozaik Design ve Code Design üzerinden satın alım yapabilirsiniz.
Replikaları kalitesine göre 6000-15000₺ civarında satılmaktadır.
Brno Chair - Mies van der Rohe (1930)Bauhaus okulunun son direktörü Mies van der Rohe ve yardımcısı Lily Reich tarafından Villa Tugendhat konut projesi için özel olarak tasarlanıyor. Sandalyeye konutun yer aldığı şehrin ismi veriliyor.
Krom kaplı düz çelik şeritlerden oluşan bir iskelet kullanılmış. Ancak çelik boru ile ikinci bir varyasyon da üretilmiş.
Kolçak doğrudan iskeletten gelmektedir.
Oturum ve sırt kısmı sünger dolgulu deri veya kumaş olarak üretilmiştir.Az çoktur anlayışını doğrudan yansıtan bir tasarıma sahip.
Lisanslı üretimi Knoll® firması tarafından yapılmaktadır.
Orijinal ürün 2800€ 'dur. Yurtiçinde orijinal ürün için Mozaik Design ve Code Design üzerinden satın alım yapabilirsiniz.
Model No.31 Chair - Alvar Aalto (1932)
Doğaya yakın, sıcak ve akıcı formlarıyla tanınan Finlandiya'lı mimar Alvar Aalto tarafından tasarlanmıştır.
Dönemin cantilever tasarımlarının çelik malzeme kullanımına karşın katlanmış huş ağacı kullanmış olması çığır açıcı bir yöntem olarak yankı buldu.
Oturum kısmı ve kolçakları yekpare (tek parça) üretilmiştir.
Aalto, ahşabı bu şekilde bükerek hem dayanıklı hem de esnek bir oturum sunmayı başarmış ve 1930’ların çelik egemenliğine karşı ahşabın sıcaklığını ve doğallığını savunmuştur.
Artek, Alvar ve Aino Aalto tarafından kurulan mobilya ve aydınlatma markası olan Artek® tarafından hala üretilmektedir.
1stDibs ve Pamono gibi platformlarda 15.000 ila 30.000$ civarında antikaları bulunuyor. Sıfır fiyatını araştırdığımda bulamadım.
Zig Zag Chair - Gerrit Rietveld (1934)
De Stijl hareketinin en önemli figürlerinden Hollanda'lı mimar Gerrit Thomas Rietveld tarafınndan tasarlanan Zig Zag sandalye dört düz ahşap panelin birleştirilmesinden oluşur.
İlk bakışta kırılgan gibi görünür ancak yapısal olarak oldukça dengelidir ve oturulubilir.
Meşe, karaağaç veya huş kontradan imal edilir.
Parçaların birleşimi kırlangıç geçme veya çivisiz marangozluk yöntemleri ile sağlanır.
De Stijl ilkelerine göre sade ve geometriktir.
Her gün oturmak için değil, daha çok heykel ve sanat eseri görevini üstlenir.
Sadece estetik değil, aynı zamanda mühendislik çözümü olarak da dikkate değerdir.
Lisanslı üretimi Cassina® firması tarafından yapılmaktadır.
Orijinal ürün 2000€ 'dur. Yurtiçinde orijinal ürün için Mozaik Design üzerinden satın alım yapabilirsiniz.
Panton Chair - Verner Panton (1967)
Danimarka'lı iç mimar ve endüstriyel tasarımcı Verner Panton tarafından plastik kalıplama teknolojisiyle tamamen yekpare üretilen ilk sandalyedir.
Üst üste istiflenebilir olması önemli özelliklerinden biridir.
İlk üretimler sert ve kırılgan olan polstiren ile yapılmıştır. 70'lerde daha dayanıklı olan poliüretan ile üretilse de artık günümüzde geri dönüştürülebilir polipropilen ile üretilmektedir.
Panton sandalye, artık Pop art ve Space Age tasarımlarının sembolü olarak kabul edilmekte.
Güncel olarak lisanslı üretim hakları Vitra® firmasının elindedir.
Orijinal ürün 360€ 'dur. Yurtiçinde orijinal ürün için Mozaik Design üzerinden satın alım yapabilirsiniz.
Myto Chair - Konstantin Grcic (2008)
Teknoloji ve malzeme bilimi konularında uzman, Alman endüstriyel tasarımcı Konstantin Grcic tarafından tek parça olarak enjeksiyon kalıplama (injection molding) yöntemiyle üretildi.
Malzeme olarak Ultradur® High Speed adlı özel bir plastik türü kullanılmıştır.
Oturma ve sırt kısmı havalandırma sağlaması amacıyla mesh yapıya sahiptir.
Hem iç hem de dış mekanda kullanıma uygun dayanıklıktadır.
2009 Designpreis der Bundesrepublik Deutschland ödülünü kazanmıştır.
Üretimi Plank® firması tarafından yapılmaktadır.
Orijinal ürün 300€ 'dur. Yurtiçinde satışı bulunmamaktadır.
Umarım bu blog yazısı sizin için faydalı olmuştur. Bu bilgileri sizlerle paylaşmak benim için büyük bir mutluluk. Yazıyı hazırlarken ben de birçok yeni şey öğrendim. Öğrenmeye devam ederken, edindiğim yeni bilgileri sizlerle tekrar paylaşmak için sabırsızlanıyorum.
Bir sonraki blogda görüşmek üzere...
Selman CAN